Φανταστείτε ότι βρίσκεστε έξω από ένα διαστημόπλοιο. Μπροστά σας, ένα άλλο σκάφος διαλύεται σε μια τεράστια έκρηξη. Φλόγες, μέταλλο και συντρίμμια σκορπίζονται στο απόλυτο σκοτάδι.
Κι όμως, δεν ακούγεται τίποτα.
Ούτε η έκρηξη. Ούτε ο κρότος. Ούτε ο χαρακτηριστικός ήχος που έχουμε μάθει να ακούμε σε κάθε διαστημική ταινία.
Η σιωπή αυτή δεν είναι κινηματογραφική υπερβολή. Είναι η πραγματικότητα του διαστήματος.
Ο ήχος χρειάζεται κάτι για να ταξιδέψει
Στη Γη είμαστε διαρκώς βυθισμένοι σε έναν ωκεανό αέρα. Όταν κάποιος μιλάει, οι φωνητικές χορδές του προκαλούν δονήσεις στα μόρια του αέρα. Αυτές μεταδίδονται από μόριο σε μόριο μέχρι να φτάσουν στα αυτιά μας.
Ο ήχος, με άλλα λόγια, χρειάζεται ένα μέσο για να κινηθεί. Μπορεί να είναι ο αέρας, το νερό ή ένα στερεό υλικό.
Στο διάστημα αυτό το μέσο σχεδόν απουσιάζει.
Το διάστημα δεν είναι ένα τέλειο κενό. Υπάρχουν άτομα, μόρια και σωματίδια διάσπαρτα σε τεράστιες αποστάσεις. Είναι όμως τόσο αραιά, ώστε ένας ήχος δεν μπορεί να μεταδοθεί όπως συμβαίνει στην ατμόσφαιρα της Γης.
Γι' αυτό, αν ένας αστροναύτης βρισκόταν έξω από το διαστημόπλοιό του και συνέβαινε μια έκρηξη σχετικά κοντά του, θα μπορούσε να τη δει, αλλά όχι να την ακούσει.
Και πώς μιλούν οι αστροναύτες;
Εδώ υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια που αλλάζει τα πάντα.
Μέσα στη διαστημική στολή υπάρχει αέρας. Έτσι, ο αστροναύτης μπορεί να μιλήσει και το μικρόφωνο της στολής να μετατρέψει τη φωνή του σε ηλεκτρικό σήμα. Στη συνέχεια, το σήμα μεταδίδεται με ραδιοκύματα στον άλλο αστροναύτη ή στο διαστημόπλοιο.
Τα ραδιοκύματα δεν χρειάζονται αέρα. Όπως και το φως, μπορούν να ταξιδεύουν μέσα στο κενό.
Γι' αυτό μπορούμε να επικοινωνούμε με διαστημόπλοια που βρίσκονται εκατομμύρια ή ακόμη και δισεκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά, χωρίς τίποτα ανάμεσα στη Γη και αυτά να λειτουργεί σαν «καλώδιο».
Η σιωπή δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν κύματα
Το διάστημα, πάντως, δεν είναι εντελώς απαλλαγμένο από δονήσεις.
Σε περιοχές όπου υπάρχει αρκετή ύλη, όπως τεράστια νέφη αερίου ή το θερμό αέριο που βρίσκεται ανάμεσα στους γαλαξίες, μπορούν να δημιουργηθούν κύματα πίεσης. Οι επιστήμονες μπορούν να καταγράψουν αυτά τα δεδομένα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τα μετατρέψουν σε ήχους που βρίσκονται μέσα στο ανθρώπινο ακουστικό φάσμα.
Δεν σημαίνει ότι ένας αστροναύτης θα στεκόταν εκεί και θα άκουγε μια «κοσμική μελωδία». Είναι ένας τρόπος να μετατραπούν επιστημονικά δεδομένα σε κάτι που μπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο αυτί.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο παράξενη πλευρά της διαστημικής σιωπής.
Το σύμπαν είναι γεμάτο εκρήξεις, συγκρούσεις, άστρα που γεννιούνται και πεθαίνουν, μαύρες τρύπες και γιγάντιες κοσμικές διεργασίες. Εμείς, όμως, δεν τις ακούμε.
Αν μπορούσαμε να βρεθούμε εκεί έξω, ανάμεσα στα άστρα, θα βλέπαμε ένα σύμπαν σε αδιάκοπη κίνηση.
Και θα το βλέπαμε μέσα σε απόλυτη σιωπή.